الشيخ محمد تقي بهجت
345
جامع المسائل ( فارسي )
3 - 200 حُلَّة كه دو جامهء رداء و ازار است . و احوط اين است كه از بُردهاى يمانى باشند . 4 - يك هزار دينار كه عبارت است هر دينارى از يك مثقال شرعى از طلاى مسكوك . و در اكتفاى به يك مثقال از غير مسكوك بنا بر عدم اجزاء دفع قيمت ، تأمل است ، اظهر در تقدير مذكور عدم اجزاء است . 5 - ده هزار درهم . و هر ده درهم متقوّم بوده در زمان تشريع اين حكم در اسلام به يك دينار . 6 - يك هزار گوسفند چه نر باشند يا ماده . اختيار تعيين با قاتل است و بر تقدير تصالح و توافق بر ديه ، اختيار تعيين آن از بين شش نوع ، بر قاتل است . و ولىّ مقتول حق امتناع ندارد اگر چه قاتل از نوع مال خصوص مبذول نباشد . ديهء عمد از مال جانى است و در يك سال وصول مىشود ديه عمد كه با تراضى ثابت است يا در مواردى كه قود متعين نيست از مال جانى است نه از بيت المال و نه بر عاقله ؛ و در يك سال وصول مىشود ، يعنى تأخير را جانى استحقاق ندارد و تقديم را ولىّ استحقاق ندارد بنا بر اظهر . مبدأ سال اخذ ديه در مواردى كه با صلح و تراضى ديه ثابت مىشود ، مبدأ سال از حين تراضى به آن است نه از حين جنايت ، بخلاف آن كه اگر ثابت ابتدائى ديه باشد . و اگر با صلح ثابت شد و در صلح خصوصيت جائزه اخذ [ شد ] ، متبع است چه در اصل باشد چه در مقدار يا غير اينها . تغليظ ديهء عمد ديه عمد نسبت به غير عمد تغليظ مىشود به آن چه گذشت در سنّ شتر و در وقت استيفاء .